Yayınlar

Yeni çıkanlar

UNFPA, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için toplumsal norm değişikliğinin önemini vurguluyor. Bu yayında, sosyal normların değişmesi için programatik yaklaşımlar da ortaya koyuluyor.

Bu belge, sosyal normları değiştirmek ve cinsiyet eşitliğini sağlamak için en umut verici stratejilerden bazılarını anlatıyor. Sosyal normların ve normların değişiminin kavramsal arka planının daha iyi anlaşılması, sosyal dönüşüm için bir şematik - iskelet taslak - sağlıyor. Derleme, kadın sünnetini sona erdirmek için uygulanan bir sosyal norm değişim programının test edilmiş süreçlerini ve tasarım çerçevesini anlatıyor. Bu süreçler yinelemeli, eşzamanlı ve kendi kendini güçlendiren süreçlerdir ve cinsel sağlık ve üreme sağlığı ve haklarının diğer tematik alanlarına da uygulanabilir.

Tamamını gözden geçir

Dünya COVID-19 salgınının yayılması ile mücadele ederken UNFPA, salgının 2020 nüfus sayımının hazırlıkları ve uygulanması üzerindeki etkilerini ele aldı. 2020 ve 2021’de nüfus sayımı gerçekleştirecek 150 ülke (85 UNFPA program ülkesi dahil) olduğu düşünülürse, dünya çapında 2020 nüfus sayımının sekteye uğraması oldukça yüksek bir ihtimal. Yaşanabilecek ertelemeler, nüfus sayımının niteliğini tehlikeye atacak kesintiler ve nüfus sayım projelerinin tamamıyla iptal olması sebebiyle, COVID-19 salgını pek çok ülkede nüfus sayımını tehdit eden bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Nüfus sayımı için ayrılacak ulusal mali kaynaklar ile bağışçılardan yaratılan finansal kaynaklar COVID-19 mücadelesi için kullanılabilmekte, bu durum nüfus sayımının önemli fonlar olmadan yürütülmesini gerekli kılabilmektedir. Bazı ülkeler nüfus sayımını erteleme kararı almıştır, pek çokları da yakın zamanda aynı kararı duyurmaya hazırlanmaktadır.
 

Tamamını gözden geçir

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, UNFPA tarafından bugün yayınlanan Dünya Nüfus Raporu’na (SWOP) göre dünya çapında her yıl milyonlarca kız çocuğu; ailelerinin, arkadaşlarının ve içinde yaşadıkları topluluğun bilgisi ve rızası dahilinde fiziksel ve duygusal açıdan zararlı birçok uygulamaya maruz bırakılıyor.

Başlık parasından bekaret muayenesine, kadınların ve kız çocuklarının maruz bırakıldığı en az 19 zararlı uygulama, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun yayınladığı rapora göre insan hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Rapor, en yaygın olarak karşımıza çıkan üç uygulamaya odaklanmaktadır: Kadın sünneti, gebelikte kız çocukları aleyhine cinsiyet seçimi ve çocuk yaşta evlilikler.

Dünya Nüfus Raporu'nun öne çıkan noktalarını bu özet rapordan okuyabilirsiniz.

Tamamını gözden geçir

COVID-19'un (SAR-CoV-2 adlı yeni koronavirüsün neden olduğu hastalık), neredeyse tüm ülkelerde görüleceği öngörülmektedir. COVID-19 ile ilgili olarak, enfeksiyonların büyük çoğunluğunun çok hafif veya hiç belirti göstermeyeceği bilinmektedir. Herkes ciddi hastalık riski altında değildir. İleri yaşlardaki kişilerin ve mevcut solunum, kalp ve/veya metabolik bozuklukları ve bağışıklık yetmezliği olan kişilerin orta ila şiddetli hastalık geçirme riski daha yüksektir.

Gebelikte COVID-19’un seyri hakkında sınırlı veri bulunmakla beraber, bugüne kadar yayınlanan çalışmalara göre gebeliğin sonlarında ciddi hastalık riski veya yenidoğan için önemli bir risk görülmemektedir. Gebe kadınlarda daha şiddetli hastalığa neden olan 2009 H1N1 influenza A pandemisi veya teratojenik olan Zika virüsü gibi diğer yakın zamanlı pandemilerden oldukça farklıdır. Doğurganlık dönemindeki gebe olmayan kadınlarda da ciddi hastalık geçirme riski daha düşüktür.

Tamamını gözden geçir

Engelli kız çocukları ve kadınlar, üreme sağlığı ve cinsel sağlığa ilişkin yaşa uygun ve güvenilir bilgiye ve hizmetlere erişimde birçok gruba kıyasla daha çok güçlük yaşamakta ve toplumsal cinsiyet temelli şiddet açısından da daha fazla risk altında bulunan bir grubu oluşturmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 2011’de yayınladığı raporda dünya nüfusunun %15’ini engelli bireylerin oluşturduğu aktarılmıştır. Aynı zamanda OECD ülkelerindeki engelli kadın sayısının, engelli erkek sayısından daha fazla olduğu belirtilmiştir.

Cinsiyet eşitsizlikleri dikkatlice göz önünde bulundurulduğunda, engelli kadın ve kız çocuklarının toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ile mücadele mekanizmalarına erişiminin de oldukça güç olacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla üreme sağlığı ve cinsel sağlık programlarının engellilik ve toplumsal cinsiyeti bir arada ele alan bir bakış açısı ile yeniden değerlendirilmesi elzemdir.

Tamamını gözden geçir

UNFPA, COVID-19 kapsamında yaşlıların insan hakları, sağlık ve korunmasına odaklanmakta ve bu belge dünyanın dört bir köşesinde faaliyet gösteren ofislerde konu ile ilgili yürütülen çalışmaları vurgulamaktadır. Yaşlıların haklarını gözetip ihtiyaçlarına cevap vermek, UNFPA COVID-19 Küresel Müdahale Planı’na ivme kazandıran unsurlardan biri olan kimseyi geride bırakmama ilkesiyle tamamen uyumludur.

Belgede, UNFPA’in Birleşmiş Milletler Daimî Koordinatör Sistemi ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) öncülüğünde ülke düzeyinde BM COVID-19 müdahalesine ilişkin destekleyici rolünün altı çizilmektedir. UNFPA ayrıca sivil topluma; yaşlıların politika alanına katılımı ve en çok etkilendikleri böyle bir krizde, hazırlık ve müdahale kapsamında seslerinin duyulması için savunuculuk yapmasında destek vermektedir.

Tamamını gözden geçir

Küresel ölçekte kadınların güvenli doğum yapmaları konusunda ebelerin üstlenmiş olduğu sorumluluk maalesef yeterince kabul görmemektedir. Bazı ülkelerde ise ebelik halen ayrı bir meslek olarak kabul edilmemektedir. Ebeler, fon yetersizliği nedeniyle düşük ücret uygulamalarına tabii tutulmakta olup çoğu ebe aşırı işyükü ile karşı karşıya bırakılmaktadır. Buna ek olarak siyasal bir çok sorun da ebeleri doğrudan ilgilendirmektedir. 

Bunların başında topluluk temelli/evde doğum uygulamalarını yasallaştırmak, özerk ebelik uygulamalarını koruma altına almak ve halen bazı topluluklarda yaygın bir şekilde karşımıza çıkmakta olan kadın sünneti uygulamalarına son vermek geliyor.

Değişim yaratmak amacıyla bir mesele ya da davayı destekleme eylemi olarak tanımlanan savunuculuk faaliyetleri ise ebelik bağlamında tüm bu mevzuları stratejik planlama, medya ile işbirliği, hükumetlerle ile işbirliği, sosyal medya kullanımı ve benzeri yöntemlerle hem ebelik mesleğini icra edenlerin, hem de toplum sağlığının lehine geliştirmeye ve düzeltmeye çalışıyor.

 

Tamamını gözden geçir

Ebeler, kaliteli cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinin sunulmasında ve kadınların üretken ve sağlıklı yaşam sürmelerine olanak sağlanmasında hayati bir öneme sahiptir. Aynı zamanda sağlık hakkından yararlanılmasına ve sağlıklı ve doyurucu bir hayat yaşamaya yardımcı olurlar.

Ebeler, toplumsal cinsiyet eşitliği hareketinde de hayati bir rol oynamaktadır: Her gün, ebeler, işin her bölümünde, doğumun her aşamasında kadınların kaliteli ve ebe yardımlı bakımını sürdürmektedir .Ebeler güçlü ve dayanıklı sağlık sistemlerinin temel taşıdır; her gün kadınlarla çalışır, doğumun her aşamasında bakımlarında onlarla ortaklık yapar. Ebeler aynı zamanda insani krizlerle karşı karşıya kalan ve şu anda koronavirüsten etkilenen ülkelerde çok dirençli ve cesur davranmıştır.

Bu kapsamda UNFPA, tüm ebelerin çalışmalarını takdir edip alkışlamakta ve COVID-19 sırasında onları korumak için yanlarında durma sözü vermekte ve ulusal hükümetlerle birlikte çalışmaktadır.

UNFPA'in ebelerle ve COVID-19 sürecindeki rolleriyle alakalı yayınladığı bu kaynak paketi karar vericiler için politika geliştirme önerileri, sosyal medya mesajları, önemli veriler ve bilimsel yayınlardan referanslar da içermektedir.

Tamamını gözden geçir

COVID-19 salgını sağlık hizmetlerinde aşırı yüklenmeye, bazı birimlerinin kapanmasına veya kısıtlı hizmet vermesine dolayısıyla da birçok bireyin sağlık kontrollerini olası bir COVID-19 enfeksiyonundan endişelenmeleri nedeniyle ertelemesine neden oluyor. Küresel tedarik zincirlerinin bozulması gebeliği önleyici ilaçlara ulaşımdasında problemlere neden oluyor. Ayrıca kadınların ev içinde geçirdikleri sürenin artmasıyla beraber toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin de artması bekleniyor.

Önemli projeksiyonlar arasında modern gebeliği önleyici yöntemlere erişimde sıkıntılar, istenmeyen gebelik vakalarında çoğalmalar, toplumsal cinsiyet dayalı şiddet vakalarında artışlar; kadın sünneti ve çocuk yaşta evliliği önlemeye yönelik programlarda aksamalar nedeniyle çocuk evliliklerinin artması bulunuyor.

 

Tamamını gözden geçir

Ortaya çıkardığı ciddi sağlık problemleri ve sosyoekonomik sorunlar nedeniyle COVID-19 yüzyılın en geniş çaplı toplumsal sağlık krizi olarak karşımıza çıkıyor. BM Genel Sekreteri'nin de ifade ettiği üzere; "Bu durum Birleşmiş Milletler'in kuruluşundan bu yana içinde bulunduğumuz en büyük sınav." Hükumetler virüsün yayılmasını önlemek için sağlık sistemlerini güçlendirme çalışmalarından ve seyahat yasaklarına kadar eşi benzeri görülmemiş tedbirler alıyorlar. Salgın, hayat kurtarıcı cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerini aksatmış durumda. Kadınlar, kız çocukları ve kırılgan gruplara karşı ayrımcılık artıyor; varolan toplumsal eşitsizlikler derinleşiyor. UNFPA, COVID-19 salgınına karşı nasıl bir küresel yanıt verilmesi gerektiğini raporlaştırdı.

Tamamını gözden geçir

Sayfalar